Dawne stroje szlacheckie

Web developer i programista

Dawne stroje szlacheckie

 

W dawnej Polsce panowała duża różnorodność szaty. Tradycyjny charakter stroju szlacheckiego kształtował się przez kilkaset lat. Ten strój był najbardziej popularny w siedemnastym wieku. Można było w nim znaleźć wiele elementów stroju wschodniego zwłaszcza tureckich i tatarskich.

Tradycyjny strój szlachecki

stroje szlacheckieW tradycyjnym stroju szlacheckim główny element stanowiły żupan i kontusz. Przewiązane były tradycyjnym pasem kontuszowym. Oprócz tego szlachta nosiła charakterystyczne buty, szable i czapki. Żupan to długa, obcisła, prosta męska suknia z niewysokim kołnierzem. Miała długie rękawy i zapinana była z przodu na pętelki i guzy. Kolorystyka zależała od pozycji, którą dana osoba zajmowała w społeczeństwie. Żupany bowiem nie należały tylko do elementów stroju szlachty. Mieszczanie posiadali żupany żółte, które wykonane były z włókien konopnych. Żydzi nosili je w kolorze czarnym, natomiast chłopi i biedniejsza szlachta posiadali płócienne lub szare żupany wykonane z niefarbowanej wełny. Bogatsi szlachcice nosili żupany w kolorze karmazynowej czerwieni. Suknię te przewiązywano w pasie pasem z tkaniny lub skóry. Pas ten był długi i ozdobny. Do tego pasa przymocowana była szabla, inaczej nazywana kalaberą. Stroje szlacheckie wyróżniały się głównie jednym elementem. Kontusz nakładano na żupan. Był to długi, niezapinany płaszcz z wysokim, wywiniętym kołnierzem. Zakładała go wyłącznie szlachta. Charakterystyczną cechą były rozcięte rękawy. Najczęściej był wykonany z materiału, który kontrastował z żupanem. Nie mniej ważnym elementem stroju była czapka, która była wykonana z tego samego materiału co żupan. Otoczona była futrem, a na jej przedzie znajdowało się pióro przypięte ozdobną broszą. Oprócz charakteru ozdobnego, również spełniała funkcję ochronną przed deszczem, wiatrem i zimnem zwłaszcza podczas jazdy konnej. Zdejmowanie tej czapki było oznaką hołdu lub przywitania. Codzienne buty wykonane były ze skóry, którą farbowało się je na żółto i zabezpieczało woskiem.  Dzięki temu chroniło to przed dostaniem się wody do środka. Do ważnych okoliczności szlachcic wkładał buty z długimi i pofałdowanymi cholewami. Były one zdobione haftem i wytłoczeniami. Buty ludzi z warstw niższych odróżniały się od tych szlacheckich. Wykonywano je z oszczędnych materiałów i farbowano na czarno. W skrajnych przypadkach były wyrabiane z drewna i ocieplane słomą.

Tradycyjne stroje szlacheckie miały szeroką gamę barw w zależności od zajmowanego miejsca w hierarchii. Barwy były ważne podczas działań wojennych, ale również i w czasach pokoju w momencie uczestnictwa w posiedzeniu sejmu, aby odróżnić poszczególne województwa. Strój ten w znaczący sposób odróżniał bogatą szlachtę od mieszczan i innych niżej położonych ludzi.